Ile czasu na zgłoszenie roszczenia po wypadku: terminy przedawnienia

Wielu poszkodowanych rezygnuje ze zgłoszenia sprawy, bo zakłada, że od wypadku minęło już za dużo czasu. To założenie bywa kosztowne, ponieważ terminy przedawnienia w sprawach odszkodowawczych są dłuższe, niż podpowiada intuicja, a przy części zdarzeń wyjątkowo długie. Ten artykuł porządkuje najważniejsze zasady i pokazuje, kiedy warto sprawdzić sprawę mimo upływu lat.

Od kiedy liczy się termin

Punktem odniesienia rzadko jest sama data wypadku. Bieg przedawnienia rozpoczyna się w momencie, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie oraz o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Te dwa warunki muszą wystąpić łącznie.

Różnica bywa istotna. Jeżeli sprawca zdarzenia został ustalony dopiero po zakończeniu postępowania, termin nie biegnie od dnia wypadku, lecz od chwili, gdy poszkodowany poznał tę osobę. Podobnie przy szkodach, których skutki ujawniły się później: przy części obrażeń pełny obraz uszczerbku pojawia się dopiero po miesiącach leczenia.

Obok terminu liczonego od momentu dowiedzenia się o szkodzie funkcjonuje też termin maksymalny, liczony od samego zdarzenia. Przy szkodach na osobie ten drugi termin nie może jednak zakończyć się wcześniej, niż upłynie okres liczony od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie.

Wypadek, który był przestępstwem

To najważniejszy wyjątek i jednocześnie najczęściej pomijany. Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie przedawnia się po znacznie dłuższym czasie liczonym od dnia popełnienia przestępstwa. W praktyce obejmuje to większość poważniejszych wypadków drogowych, w których sprawca odpowiadał karnie za spowodowanie wypadku.

Konsekwencja jest prosta: rodziny osób poszkodowanych w wypadkach sprzed kilkunastu lat wciąż zgłaszają sprawy skutecznie. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których po zdarzeniu wypłacono jedynie część świadczeń, na przykład wyłącznie zwrot kosztów pogrzebu, a o pozostałych roszczeniach nikt rodziny nie poinformował.

Co ważne, dla zastosowania dłuższego terminu nie zawsze konieczny jest wyrok skazujący. Charakter zdarzenia może zostać ustalony również w postępowaniu cywilnym, choć wtedy wymaga to szerszej argumentacji.

Sprawy osób małoletnich

Dziecko poszkodowane w wypadku nie może samodzielnie dochodzić roszczeń, a od decyzji opiekunów zależy, czy sprawa zostanie zgłoszona. Przepisy chronią je przed sytuacją, w której roszczenie przedawnia się, zanim uzyska ono możliwość działania we własnym imieniu. Termin nie może zakończyć się przed upływem określonego czasu od uzyskania pełnoletności.

W praktyce oznacza to, że osoba, która ucierpiała w wypadku jako kilkuletnie dziecko, bywa uprawniona do zgłoszenia sprawy jeszcze jako dorosły.

Co wstrzymuje i co przerywa bieg terminu

Termin nie płynie w sposób nieprzerwany niezależnie od tego, co dzieje się ze sprawą. Znaczenie mają przede wszystkim:

• zgłoszenie roszczenia ubezpieczycielowi, które wstrzymuje bieg terminu na czas postępowania likwidacyjnego, aż do doręczenia decyzji kończącej to postępowanie,
• wniesienie sprawy do sądu albo skierowanie jej do mediacji,
• uznanie roszczenia przez zobowiązanego, w tym wypłata części świadczenia, jeśli towarzyszy jej uznanie odpowiedzialności.

Wstrzymanie biegu terminu przy postępowaniu likwidacyjnym bywa mylone z jego przerwaniem. Skutek jest jednak inny: po zakończeniu likwidacji szkody termin biegnie dalej, a nie od nowa.

Dlaczego zwlekanie i tak szkodzi sprawie

Nawet gdy formalnie do przedawnienia jest jeszcze daleko, upływ czasu osłabia sprawę. Świadkowie zapominają szczegóły, nagrania z monitoringu są nadpisywane, a dokumentacja medyczna z pierwszych dni po zdarzeniu bywa jedynym materiałem pozwalającym powiązać obrażenia z wypadkiem.

Najtrudniejsze do odtworzenia po latach są zwykle:

• przebieg zdarzenia i zachowanie jego uczestników,
• rzeczywisty zakres kosztów poniesionych w trakcie leczenia,
• wysokość utraconego dochodu, zwłaszcza przy dochodach nieregularnych.

Dlatego termin przedawnienia warto traktować jako granicę ostateczną, a nie jako zaproszenie do odkładania sprawy. Więcej o tym, co warto zabezpieczyć od razu, opisuje artykuł o dokumentach potrzebnych po wypadku.

Kiedy sprawdzić sprawę mimo upływu lat

Warto zgłosić się do oceny szczególnie wtedy, gdy:

• sprawca wypadku odpowiadał karnie za spowodowanie zdarzenia,
• wypłacono wyłącznie część świadczeń, na przykład tylko zwrot kosztów leczenia,
• poszkodowanym było dziecko,
• skutki obrażeń ujawniły się lub nasiliły dopiero po zakończeniu likwidacji szkody,
• sprawa dotyczyła wypadku przy pracy i zakończyła się na świadczeniu z ZUS.

Ocena terminu wymaga zestawienia daty zdarzenia, przebiegu postępowania karnego i historii kontaktów z ubezpieczycielem. To zadanie dla specjalisty do spraw odszkodowań, który robi to na co dzień.

Od czego zacząć

Nie musisz samodzielnie ustalać, czy Twoje roszczenie jest jeszcze aktualne. Wypełnij formularz i podaj datę zdarzenia oraz to, co wydarzyło się później. Zgłoszenie zostanie zweryfikowane i, za Twoją zgodą, trafi do specjalisty, który sprawdzi terminy obowiązujące w Twojej sprawie.

Podsumowanie

Termin przedawnienia liczy się od momentu, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a przy zdarzeniach będących przestępstwem jest wyraźnie dłuższy. Sprawy małoletnich chroni odrębna zasada, a zgłoszenie roszczenia ubezpieczycielowi wstrzymuje bieg terminu. Zanim uznasz, że na sprawę jest za późno, warto sprawdzić daty, bo intuicja w tej kwestii myli wyjątkowo często.